Kraj britanskog kolonijalizma na Barbadosu nakon 396 godina

Vladavina krune nad karipskim ostrvom završena je nakon 396 godina ceremonijom proglašenja prve predsjednice, čime je kraljici Elizabeti Drugoj ukinuta uloga titularnog šefa države

Barbados je jučer postao republika. Konačni raskid s britanskom krunom posle 396 godina slavi se kao kad je ostrvo skinulo lance ropstva. Vojne parade i proslave na ulicama i plažama pratile su ceremoniju inauguracije predsjednice Sandre Mejson u noći između ponedeljka na utorak.

Ona je prva osoba na ovoj, simboličnoj funkciji u najmlađoj republici na svijetu. Upravo je zamjena Elizabete Druge kao titularnog šefa države predsjednicom Mejson, koja će stajati u sjenci premijerke, podstakla raspravu o težini i bitnosti događaja, pogotovu što tamo veći uticaj od kraljice ima popularna pjevačica Rijana, koja uživa status nacionalnog heroja.

Što se odnosa prema kraljici tiče, anketa o stavovima mještana prema monarhiji kaže da je bilo kakvo divljenje odavno nestalo na ostrvu. Ljudi uglavnom ne mogu da navedu ime još nekoga u njenoj porodici, osim princa Harija.

S druge strane Rijana, rođena na ovom ostrvu, pojavom i pjesmom dala je notu događaju kojim je, uz raskid s britanskom krunom, jučer proslavljano i 55 godina nezavisnosti. Prisutan je bio i princ Čarls, nasljednik prijestolja. Djelovalo je da mu nije bilo nelagodno, možda prije dosadno, ali neprijatnosti nije bilo, jer je planirani protest zbog njegovog prisustva odbijen zbog rizika od širenja zaraze virusom korona.

Nije slučajno ni da je Barbados postao republika na važan istorijski dan, jer ima onih koji kažu da ostrvljani tek sada postaju apsolutno slobodni.

„Naša zemlja mora da sanja velike snove i da se bori da ih ostvari”, rekla je prva predsejdnica Barbadosa.

Napuštanje kolonijalne prošlosti najavila je lani premijerka Mia Motli, rekavši da će izborom Mejsonove potpuno raskinuti s prošlošću. Lanci „s ruku” su skinuti, ali sada padaju i mentalni lanci. To je ujedno možda i najpotpuniji odgovor onima koji se pitaju zašto je ovo uopšte bitno kada ovaj potez praktično ne čini neku razliku jer je ostrvo dobilo nezavisnost prije 55 godina. Ipak, simbolično postojanje britanske ruke nad ostrvom podsjećalo je mještane na stoljeća njihovog uticaja, uključujući više od dva vijeka ropstva. Barbados je konačnu nezavisnost stekao 1966. godine, ali je do juče zadržao kraljicu kao titularnog šefa, kao što je to slučaj u drugim bivšim britanskim kolonijama, što ih je psihološki degradiralo. Opisujući kako se osjećaju, stanovnici su do sada umeli da kažu da imaju svoju naciju i javne službenike koji se moraju zakleti na vjernost suverenu koji nije dio njihove stvarnosti. Sveobuhvatno istraživanje o stavovima Barbadosa prema kraljevskoj porodici koje je objavio „Gardijan” sugeriše da je makar 60 posto mještana bilo za to da postanu republika. Znatan dio stanovnika ostrva od nepunih 300.000 ljudi nije bio zainteresovan da se izjasni. Više ih je zanimalo kako se raskid s monarhijom odražava na njihov život. Pominjali su nezavidnu platežnu moć, troškove života i cijene u prodavnicama koje konstantno rastu. Promjena nema uticaja na trgovinu i ekonomsku situaciju. Turizam kao ključni dio ekonomije pogođen je pandemijom.

Kraj kraljičine vladavine ujedno je i nužan korak ka dobivanju odšteta za rješavanje istorijskih posljedica korištenja robova koji su iz Afrike dovedeni da rade na plantažama šećera. Međutim, oni tvrde da postoje i važniji nacionalni problemi.

Muče ih i ekonomska previranja izazvana pandemijom, koja je u prvi plan izbacila problem pretjeranog oslanjanja na turizam, prevashodno na britanske goste. Turisti ostrvo zovu „mala Engleska” jer tamo, recimo, voze lijevom stranom i igraju kriket. Stoga je formiranje republike dio šire agende koja podrazumjeva građenje novog života izvan britanskih okvira. Lideri Barbadosa raspravljali su o republici još od sticanja nezavisnosti 1966, kada je prvi premijer rekao britanskom ministru da njegova nacija neće više upravljati kolonijalnom imovinom. Bilo je teško postići ovaj cilj i mnoge vlade Barbadosa su to izbjegavale, što zbog mogućih podjela, što zbog potencijalnog uznemirenja u Britaniji, odakle dolazi više od trećine turista.