Labirint institucija i ingerencija: Polovina građana BiH na državnom budžetu

Bosna i Hercegovina postala je pravi fenomen po pitanju administracije, sektora javnih usluga i javne uprave, piše Alen Jazić (Al Jazeera). U BiH je 212.000 političara i zaposlenih u javnoj upravi godišnje, a samo za svoja primanja potroše 3,31 milijardi KM.

shutterstock_48068890

BiH ima manje od 3.500.000 stanovnika koji „izdržavaju“ pet nivoa vlasti. Počinje se od opštine, iznad koje su grad, pa kanton. Zatim entitet i na kraju država BiH. Na svim nabrojanim nivoima su zaposleni ljudi u administraciji koje treba platiti.

Sa koliko analitičnosti se ulazi u finansijsko planiranje na svim nivoima u zemlji govori i crtica iz dokumenta „Monitoring reforme javne uprave“ implementiranog od Transparency Internationala BiH i Centra za istraživačko novinarstvo: „Još se od 2011. godine u ovom dijelu dokumenta navodi da nivo javnih rashoda, kao udio u BDP-u, treba da bude ispod 40 posto BDP-a. Stiče se dojam da se u dosad usvojenim GOF-ovima (Globalni okvir fiskalnog bilansa i politika u BiH) mijenjaju samo godine ‘X’ i ‘Y’ u rečenici: ‘Nivo javnih rashoda, kao udio u BDP-u, u periodu X-Y godine treba se smanjivati sa ciljem da nivo javnih rashoda već od X godine konsolidovano na nivou BiH bude ispod 40posto BDP-a.’ Za ovaj postavljeni cilj smanjenja nivoa javnih rashoda ne postoji analiza niti objašnjenje kojim mjerama de se postići“.

U bosanskohercegovačkom labirintu institucija i ingerencija je iluzorno očekivati dobijanje preciznog rezultata i poslije višemjesečnog istraživanja. Naglo se povećava opasnost da će se od početka istraživanja izmijeniti budžeti zbog rebalansa, zbog dobijanja donacije ili pozajmice. Ili pak sve češćih kredita i emisije trezorskih zapisa i obveznica.

Pisajući o kompleksnosti administracije BiH, Al Jazeera, pored ostalog podsjeća i na uređenje BiH.

Na državnom nivou je Predsjedništvo BiH, Parlamentarna skupština sa dva doma, Vijeće ministara sa devet ministarstava, te još 57 institucija, agencija, direkcija, instituta.

Federacija BiH ima Predsjednika i dvoje potpredsjednika, dvodomni Parlament – Predstavnički dom sa 26 komisija i odbora i Dom naroda sa 19 komisija i odbora, Vladu sa 16 ministarstava, šest ureda i službi, 12 uprava, te dvije agencije kao posebna tijela.

Republika Srpska ima Predsjednika RS, dva potpredsjednika, jednodomnu Skupštinu sa 16 odbora, Vladu sa 16 ministarstava i 27 svojih institucija.

Brčko Distrikt ima šest kancelarija, pored Gradonačelnika i njemu podređenih službe, te Skupštine.

Kantoni u FBiH imaju svoje skupštine, vlade, uprave, agencije… I svi pobrojani imaju svoju policiju, sudove, tužilaštva, pravobranilaštva, zatvore sa osuđenicima i čuvarima. Naravno, finansiraju se iz budžeta, mada ima izuzetaka.

Rezultati istraživanja su dobijeni analiziranjem budžeta koji su vlasti pomenutih institucija spremne ponuditi javnosti. Biro za odnose sa javnošću Vlade RS-a je dostavio dokument u kojem se kaže da: „Na dan 31.12.2016.godine prosječan broj zaposlenih korisnika Budžeta RS na osnovu časova rada iznosi 32.345 lica, a da struktura zaposlenih obuhvata pozicije rashoda za bruto plate svih institucija RS-a, uključujući policiju (6.809 zaposlenih), prosvjetu (osnovno obrazovanje – 12.243; srednje – 4.870; dva univerziteta – 2.383 zaposlenih). Uključeni su i rashodi za naknade van redovnog odnosa i zaposlene koji rade u institucijama koje se finansiraju sa pozicije transferi, kao npr. Komisija za koncesije, JU Vode Srpske,  Ekonomsko-socijalni savjet, Turistička organizacija RS…“

Istovremeno, kroz budžetske stavke nisu prikazani zaposleni u brojnim direkcijama, agencijama, zavodima, biroima, službama, upravama… koji nisu državni službenici i sredstva za svoje plate i troškove umjesto iz budžeta naplaćuju od korisnika svojih usluga, a svima je jasno da su to administrativni poslovi.

Rezultat izračuna kaže da je prosječan broj stanovnika po jednoj opštini 1996. godine bio 29.370, a danas je 24.475. Ali broj zaposlenika u javnoj upravi i administraciji je i tada i danas u prosjeku 140 (zaposlenici u organu uprave, civilnoj zaštiti, centrima za socijalni rad). Tako saznajemo da je na opštinskim „jaslama“ direktno zaposleno 20.000 administrativaca. Plus, od njih postavljeni nadzorni i upravni odbori.

U zbiru sa „visokim i srednjim“ nivoom došli smo do brojke od 212.000 i njihov broj se konstantno povećava, bez obzira na opšteprisutne trendove iseljavanja. Godišnje se za njihove bruto plate, naknade i doprinose izdvaja 3,31 milijardi KM. A godina brzo prođe i dolazi nova. Podaci pokazuju kako sve veće probleme sa punjenjem budžeta imaju opštine u Republici Srpskoj i kantoni sa malobrojnim stanovništvom u Federaciji BiH. Trendovi iseljavanja nezaposlenih i slabo plaćenih radnika iz realnog sektora se nastavljaju. Od budžetskih i korisnika javnih fondova, samo ljekari i ostalo medicinsko osoblje u većem broju napuštaju državu.

Dodajmo da je u BiH oko 820.000 penzionera, više od 200.000 korisnika naknade za ratne vojne invalide i članove porodica poginulih i nestalih boraca, 487.000 nezaposlenih koji imaju osiguranu zdravstvenu zaštitu, te znatnijim oscilacijama podložni broj korisnika socijalne pomoći po raznim osnovama (nezaposlenost, siromaštvo, porodiljske naknade, mnogočlane porodice, naknade za stupanje u brak…)

Kada se podvuče konačna crta, dođemo do brojke od 1.832.000 ljudi koji žive od budžeta. Dodamo li i brojku ljudi koji ne žive od budžeta, nego od javnih novaca kao što su javna preduzeća i već spomenute agencije, dolazimo do saznanja da svaki drugi stanovnik Bosne i Hercegovine živi od budžeta, javnih fondova i javnih sredstava.

Više o temi /detaljniju analizu/ pogledajte OVDJE.

Izvor:
BNN.BA/Al Jazeera

Ostavite komentar